Poniżej znajdą Państwo kilka słów o Neurofeedback’u, można nas również posłuchać na *YouTube: @neuroninstitute.
Dla osób, które czytają po angielsku, zachęcamy zapoznać się z najnowszymi badaniami związanymi z podwyższaniem fal Alfa i Theta jednocześnie, znajdziecie tam spektakularne efekty w podwyższaniu fal Alfa i Theta u osób depresyjnych i lękowych. Efekty były widoczne już po 7 godzinach!
W każdym mózgu płynie prąd. Można go zmierzyć za pomocą elektroencefalografii (EEG), czyli dokładnie tak jak przy EKG serca – przyklejamy kilka elektrod do głowy (nie, nie kopią prądem, tylko zbierają sygnał z mózgu:) i na ekranie komputera pojawia się zapis, czyli tak zwana spontaniczna aktywność mózgu – jest to obraz tego, jak nasze komórki nerwowe się ze sobą komunikują. Im więcej “wyładowań” elektrycznych w danym obszarze mózgu, tym będziemy obserwować większą aktywność. Może – nie bez powodu – mówi się “burza mózgów” ? 🙂
Wszystkie nasze myśli, emocje i ruchy mięśni zostawiają swój ślad na tym zapisie EEG – niemal w czasie rzeczywistym.
To znaczy, że określony stan umysłu odpowiada określonym częstotliwościom, na których aktualnie “nadajemy” – dokładnie tak, jak program radiowy nadawany jest na danej częstotliwości. Tak też można wytłumaczyć “wzór” aktualnego stanu umysłu, że “nadajemy” w danym stanie na określonych falach. Wzór fal na jakich “nadajemy” zależy od stanu emocjonalnego, od tego czy i – o czym myślimy, co sobie wyobrażamy, czy zajmujemy czymś nasz umysł, czy nie.
Naukowcy wyróżnili kilka częstotliwości (fal), na których “nadaje” nasz mózg, w kolejności od najbardziej wolnych do najszybszych, są to: delta, alpha, theta, beta, gamma.
Delta – jest ich zwykle najwięcej u niemowląt i małych dzieci. Delta to fale o najniższej częstotliwości – są powiązane z anestezją, stanami regeneracji mózgu, gdzie nie jest zaangażowana świadomość. Badania potwierdzają również związek fal delta z procesem podejmowania decyzji, pamięcią biograficzną, czy uczeniem się nowych rzeczy.
Zdarza się, że obecność fal Delta w stanie czuwania można znaleźć u pacjentów z uszkodzeniami mózgu, choć z naszych dotychczasowych obserwacji wynika, że osoby zdrowe również mają je obecne w stanie czuwania. Są to fale pojawiające się podczas medytacji i stanów transowych. Ich obecność korzystnie wpływa na odporność i regenerujący sen.
Theta – fale wyobraźni, na tej częstotliwości myślimy obrazami, jest to częstotliwość kreatywności, połączenia z własnymi emocjami, intuicją oraz stanem relaksacji. Będąc w tym stanie możemy też dotrzeć do “zakopanych” w pamięci wspomnień. Bardzo wysoki poziom fal theta może też świadczyć o trudności w skupieniu uwagi, przetwarzania informacji i uczenia się.
Alfa – moc fal alfa wzrasta podczas stanów relaksacji, szczególnie przy zamkniętych oczach, a maleje podczas stanów aktywności – przy oczach otwartych. Fale Alfa są powiązane z funkcjami sensorycznymi, motorycznymi i pamięciowymi. Podczas medytacji zwiększamy swoją moc fal alfa, co powoduje łatwiejsze skupienie i poprawę czujności. Moc fal alfa jest odwrotnie skorelowana z poziomem pobudzenia, czyli osoby bardzo pobudzone będą miały niewiele tej częstotliwości w zapisie EEG.
Beta – fale pojawiające się podczas czuwania. Pojawiają się w stanach świadomego, logicznego myślenia. Fale beta są dzielone na trzy przedziały: niska beta (beta 1), beta 2 i tzw. wysoka beta. Fale beta 2 związane ze świadomym czuwaniem i poznawczą aktywnością. Wysoka beta (tj. powyżej 20Hz) wiąże się ze stanami irytacji i stresu. Jednak może również odzwierciedlać napięcie mięśniowe.
Gamma – te fale są związane z uczeniem się, pamięcią, przetwarzaniem informacji. Niektórzy naukowcy twierdzą, że są związane z wiązaniem naszych spostrzeżeń a także z uczeniem się nowego materiału. Jakkolwiek rola fal gamma jest jeszcze nie do końca zbadana, to niektórzy naukowcy widzą też związek obecności tych fal z fazą snu REM oraz rozwijaniem funkcji poznawczych.
Oczywiście nasz mózg pracuje na wielu częstotliwościach jednocześnie – czy to podczas snu – czy podczas czuwania, ale niektóre – w zależności od naszego stanu będą dominujące. Po przetrenowaniu określonej częstotliwości będziemy w stanie przywołać świadomie wytrenowany stan.
W ostatnich latach medytacja i związane z nią techniki relaksacyjne zostały w znacznym stopniu spopularyzowane jako sposób na złagodzenie stresu i utrzymanie dobrego zdrowia.
A gdybyśmy mogli długofalowo utrzymywać i przywoływać stan medytacji?
Według badań Lagopoulos, J. i wsp. (2009) podczas stanu medytacji stwierdzono znacznie zwiększoną aktywność fal alfa i theta.
I właśnie te fale trenujemy w naszym ośrodku.
O skutkach trenowania fal alfa i theta chcieli się przekonać naukowcy. Peniston E.G. i wsp. (1991) oceniali zmiany osobowości u weteranów wojny w Wietnamie z zespołem stresu pourazowego (PTSD, ang. Posttraumatic Stress Disorder) po zastosowaniu tradycyjnej terapii oraz terapii neurofeedback alfa-theta. Wszyscy z czternastu pacjentów poddani neurofeedback’owi początkowo otrzymujących leki psychotropowe zmniejszyli swoje dawki po treningu, ale tylko jeden z trzynastu po tradycyjnej psychoterapii. Po trzydziestu miesiącach wykazano, że u wszystkich piętnastu pacjentów leczonych tradycyjnymi metodami nastąpił nawrót stresu pourazowego, natomiast u tylko trzech z czternastu pacjentów leczonych neurofeedbackiem. Ustalenia wskazują, że zastosowanie treningu fal mózgowych alfa-theta jest bardziej skuteczną metodą leczenia w leczeniu PTSD i zapobiegania nawrotom.
John Gruzelier zaobserwował w swoich badaniach z zastosowaniem neurofeedbacku z protokołem alpha-theta znaczące polepszenie zdolności muzycznych i tanecznych, związane z poprawą kreatywności, poprawę nastroju, a także obniżenie lęku społecznego.
Saxby i Peniston zaobserwowały w swoich badaniach zredukowanie stanów depresyjnych i skłonności do uzależnień w trenowanej grupie alkoholików protokołem alpha-theta. Po dwudziestu-jeden miesiącach skutki treningu utrzymały się.
Peniston i Kulkosky po treningu protokołem alpha-theta grupy alkoholików uzyskali zredukowanie stanów depresyjnych u tych osób, w porównaniu do grupy kontrolnej – leczonej standardowymi metodami (abstynencja, psychoterapia grupowa, leki przeciwdepresyjne) trenowani badani nie wykazali wzrostu poziomu β-endorfin w surowicy – wskaźnika stresu i stymulatora poboru kalorii (np. Etanolu). Dane z obserwacji po 13 miesiącach wskazują na trwałe zapobieganie nawrotom stanów depresyjnych u alkoholików, którzy ukończyli trening fal mózgowych alpha-theta.
Tracy Boynton prowadził treningi alpha-theta celem zwiększenia kreatywności. Dane z jego badania sugerują, że świadome stosowanie stanu relaksacji (spowodowanego treningiem alpha-theta) może zwiększyć kreatywność i dobre samopoczucie. Uczestnicy zgłosili zwiększoną kreatywność osobistą, redukcję stresu, podwyższoną samoświadomość, równowagę emocjonalną i lepszą wydajność pracy.
Bibliografia
Lagopoulos, J., Xu, J., Rasmussen, I., Vik, A., Malhi, G. S., Eliassen, C. F, Arntsen, I, E., Sæther, J. G., Hollup, S., Holen, A., Davanger,S., Ellingsen, Ø., Increased Theta and Alpha EEG Activity During Nondirective Meditation. “The Journal of Alternative and Complementary Medicine” 2009 Vol. 15, No. 11, 1187-1192.
Peniston, E.G., Paul J. Kulkosky P.J., Alpha-Theta Brainwave Neuro-Feedback for Vietnam Veterans with Combat Related Post-Traumatic Stress Disorder “Medical Psychoterapy” 1991, Volume 4, pp. 47-60
Gruzelier, J., A theory of alpha/theta neurofeedback, creative performance enhancement, long distance functional connectivity and psychological integration “Cognitive Processing” 10 Suppl 1(S1):S101-9
Saxby, E., Peniston E.G., Alpha‐theta brainwave neurofeedback training: An effective treatment for male and female alcoholics with depressive symptoms. “Journal of Clinical Psychology” 1995, Volume 51, Issue 5
Peniston E. G., Paul J. Kulkosky α‐θ Brainwave Training and β‐Endorphin Levels in Alcoholics. “Alcoholism: Clinical and Experimental Research” 1989
Boynton T., Applied Research Using Alpha/Theta Training for Enhancing Creativity and Well-Being “Journal of Neurotherapy” 2000, P. 5-18
Antonio Martins-Mourao, Cynthia Kerson, Joe Kamiya, Alpha-Theta Neurofeedback in the 21st Century: A Handbook for Clinicians and Researchers Murfreesboro, 2017, Foundation for Neurofeedback and Neuromodulation Research, ISBN: 978-0-9978194-3-4
*Filmy z wykładów i wywiad o Neurofeedbacku: